Η οργάνωση του Εθνικού Παρατηρητηρίου ΔΑΜ
Το Εθνικό Παρατηρητήριο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό υποστήριξης και λειτουργίας του Συστήματος Δεικτών ΔΑΜ. Η οργανωτική του δομή βασίζεται σε ένα πολυεπίπεδο και συνεργατικό μοντέλο διακυβέρνησης, το οποίο διασφαλίζει τη συστηματική συλλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση δεδομένων, καθώς και τη σύνδεση του εθνικού σχεδιασμού με τις ανάγκες και τις εξελίξεις σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Ειδική Υπηρεσία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ):
Το Παρατηρητήριο λειτουργεί σε στενή συνεργασία με τις υπόλοιπες διευθύνσεις της Ειδικής Υπηρεσίας, τροφοδοτώντας τη λήψη αποφάσεων με τεκμηριωμένα δεδομένα και αναλύσεις.Διασύνδεση με τα Εδαφικά Οικοσυστήματα:
Μέσω των Εδαφικών Επιτροπών και των εξειδικευμένων Επιστημονικών Ομάδων τους, το Παρατηρητήριο ενσωματώνει την τοπική γνώση και παρακολουθεί την εξέλιξη των Εδαφικών Σχεδίων (ΕΣΔΙΜ) απευθείας στις περιοχές μετάβασης.Δίκτυα Συνεργασίας, Δεδομένων και Εμπειρογνωμοσύνης:
Η λειτουργία του Παρατηρητηρίου υποστηρίζεται από ένα διευρυμένο δίκτυο συνεργασίας που περιλαμβάνει δημόσιους οργανισμούς, υπουργεία, ενδιάμεσους φορείς διαχείρισης, ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα, επιμελητήρια και λοιπούς φορείς που διαθέτουν αξιόπιστα στατιστικά και διοικητικά δεδομένα σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, η οικονομική ανάπτυξη, η εργασία, η παιδεία, η κοινωνική ένταξη, η υγεία, η βιομηχανία και το περιβάλλον.
Με αυτή τη δομή, το Παρατηρητήριο δεν αποτελεί απλώς έναν μηχανισμό συλλογής δεδομένων, αλλά έναν ζωντανό κόμβο διαβούλευσης που συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ της δημόσιας διοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών.
Τρία επίπεδα λειτουργίας του Παρατηρητηρίου: από το εδαφικό στο ευρωπαϊκό
Το Εθνικό Παρατηρητήριο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης αναπτύσσει τη δράση του σε τρία αλληλένδετα επίπεδα —Εδαφικό, Εθνικό και Ευρωπαϊκό/Διεθνές— διασφαλίζοντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διακυβέρνηση της μετάβασης.
Στην καρδιά αυτής της δομής βρίσκονται τα Τοπικά Παραρτήματα στις περιοχές μετάβασης (Δυτική Μακεδονία, Μεγαλόπολη και Νησιά Βορείου, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης). Τα Παραρτήματα αυτά λειτουργούν ως γέφυρα επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες, συλλέγοντας πρωτογενή δεδομένα και εξασφαλίζοντας ότι οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής ενσωματώνονται στον εθνικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, το Εθνικό Παρατηρητήριο αποτελεί τον επίσημο συνομιλητή της χώρας με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Δίκαιης Μετάβασης (European Fair Transition Observatory), συμμετέχοντας στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και στη διαμόρφωση κοινών δεικτών παρακολούθησης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συνεργασία αυτή διασφαλίζει την πλήρη ευθυγράμμιση της χώρας με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές, επιτρέποντας την ενεργή συμμετοχή της Ελλάδας στη διαμόρφωση κοινών μεθοδολογιών, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών για την παρακολούθηση της μετάβασης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ένα σύμπλεγμα από φορείς διαφορετικής χωρικής εμβέλειας, φύσης και οργάνωσης, αντικειμένου και επιχειρησιακής αποστολής, περιλαμβάνονται στα διάφορα επίπεδα όπως:
Σε Εδαφικό επίπεδο
- Περιφέρειες, Δήμοι, Ακαδημαϊκά/Ερευνητικά Ιδρύματα και Επιμελητήρια των περιοχών Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης
- Εδαφικές Επιτροπές και Επιστημονικές Ομάδες τους
- Συλλογικοί φορείς και φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών που συμμετέχουν στο δημόσιο διάλογο
- Λοιπές Δομές Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ) και Μετάβαση ΑΕ
Σε Εθνικό επίπεδο
- Υπουργεία και Γενικές Γραμματείες που συμμετέχουν στη Συντονιστική Επιτροπή ΣΔΑΜ
- Δομές ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - ΤΑΑ, Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης - ΕΠΑ
- Φορείς που διατηρούν εθνικές ή περιφερειακές βάσεις δεδομένων ή διενεργούν συστηματικές έρευνες
- Ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικοί οργανισμοί καθώς και λοιποί φορείς με συναφή αποστολή
Σε Ευρωπαϊκό/Διεθνές επίπεδο
- Φορείς και πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής-JRC, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η ΕΤΑΑ, η πρωτοβουλία Just Transition Platform (JTP) , το InvestEU Advisory Hub κλπ.)
- Διεθνείς φορείς (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης - ΟΟΣΑ, Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών-UNDP, κλπ.)
- Ομόλογοι και αντίστοιχοι φορείς άλλων χωρών, ιδίως στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια
